Femínismi og umræðan
[Sometimes I just get fed up with how disgusting the discourse is in Iceland when it comes to feminism and equality. This is something I wrote thinking about all this. It is in Icelandic but I might translate it. No promises though.]
Maður er minntur á þetta af og til en samt vakna ég alltaf einhvern veginn upp við vondan draum þegar femínismi kemst í hámæli í umræðunni, og ég er minntur á það að það er til fullt af fólki úti í bæ sem er tilbúið að hata mig og jafnvel beita mig líkamlegu ofbeldi af því ég er femínisti.
Í þessu nýjasta tilviki, Monitor-málinu, kemst ég líka að því að fullt af fólki er tilbúið að hata mig fyrir að hafa gengið í MH og útskrifast með stúdentsprófið mitt þaðan. Ég uppfylli semsé tvö skilyrði, er femínisti og MH-ingur. Ég bý hinsvegar ekki í 101 og drekk heldur ekki kaffi en ef marka má umræðuna er það afar viðsjárvert athæfi að búa þar og drekka eina ákveðna tegund af kaffi en ekki hina. Svo slæmt er það að allt bullsýður af hatri úti í samfélaginu ef einhver sem vogar sér að líka við latté vogar sér einnig að hafa skoðun á því þegar mainstream fjölmiðlar á Íslandi hampa náunga sem hefur unnið sér það til frægðar að hóta stjórnmálakonum (sem hann er ósammála) nauðgun og hefur unnið sér til frægðar að vera að því er virðist heilalaust vöðvafjall sem hugsar ekki um neitt nema vöðva, kellingar og brúnku.
Einhverra hluta vegna er á Íslandi markaður fyrir ráðgjöf þessa manns fyrir aðra karlmenn, svo mikill markaður að út hafa komið bækur og sjónvarpsþættir þar sem m.a. má finna stæka kvenfyrirlitningu og rasisma. Þættirnir voru reyndar sýndir á Stöð 2 sem eins og nýlegt dæmi sýnir veigrar sér ekki við að gera lítið úr kynþáttaminnihlutum á Íslandi. En af hverju er þessi mikli markaður fyrir kvenfyrirlítandi vöðvafjöll? Jú sennilega af því Gillz virðist vera í stöðu sem margir öfunda hann af. Hann fullnægir útlitsdýrkunarkröfum samfélagsins og hann virðist predika það að taka það sem maður vill, þegar maður vill. Þetta viðhorf er afar einkennandi hjá valdahópum samfélagsins sem samanstanda alla jafna af einstaklingum úr þeim hópi fólks sem nýtur mestra forréttinda í öllum eða flestum vestrænum samfélögum, hvítum karlmönnum. Þetta er sama viðhorf og veldur því að konur ganga margar með lyklana í höndunum í varnarstöðu ef þær labba einar heim seint um kvöld og veldur því að þær mega hvorki klæða sig á of kynþokkafullan hátt (því þá verður þeim nauðgað, þá eiga einhverjir karlmenn að taka þær og koma fram vilja sínum við þær) né of ókynþokkafullan hátt (því þá eru þær ekki nógu sætar eða kvenlegar, þá eru þær bara kynlausar þurrkuntur og teprur). Hér mætti halda endalaust áfram um hversu mannskemmandi og kvenfyrirlítandi “fegurðar”iðnaðurinn er en það er efni í annan pistil.
Allt þetta hatur sprettur fram og vellur upp úr öllum pottum. Þá fer ég að hugsa um tvennt. Annars vegar af hverju ég er femínisti og hinsvegar af hverju svona margir hata femínista og femínisma.
Af hverju er ég femínisti? Ég ólst upp og lifði því lífi sem flestir íslenskir karlmenn lifa, án þess að pæla nokkurn tímann í kynjapólitík framan af og ef hana bar á góma hugsaði maður eins og hinir, vá, hvaða vitleysa er nú þetta. Mestmegnis pældi maður samt bara ekkert í þessu. Einhvern tímann í menntaskóla var ég samt allavega búinn að átta mig á því að það væri eitthvað ekki alveg í lagi. Af hverju eru konur sem stunda það kynlíf sem þær vilja druslur en karlar ekki? Af hverju eru sífelldar kröfur um að konur máli sig og geri sig sætar og “lagi” líkama sína á þennan eða hinn háttinn? Ég man að á einhverjum tímapunkti var ég farinn að hugsa og segja, ég er feginn að ég er ekki kona. Ég myndi aldrei nenna að mála mig og allt það. Stöldrum aðeins við þetta. Það er eitthvað virkilega að samfélaginu ef maður hugsar svona. Áreiðanlega hef ég ekki verið sá eini heldur.
Þegar ég kynntist kærustunni minni man ég að ég var ekki orðinn femínisti en ég man hinsvegar að ég var kominn með eðlilegri viðhorf en ég hafði áður haft, hvað varðar líkamshirðu og svoleiðis. Ég man að ég sagðist ekkert kippa mér upp við það þó kærastan mín rakaði ekki á sér lappirnar, og ég meinti það. Mér er enn þann dag í dag sama. Og þó mér væri ekki sama, yrði ég samt sem áður að gjöra svo vel og halda kjafti, því við erum ekki að tala um minn líkama. Þetta er eitthvað sem vill gleymast, að konur hafa sjálfræði yfir eigin líkama. Ísland er þó í betri málum en sum önnur lönd, hérna eru allir sammála um að konur megi fara í fóstureyðingar. Þetta með líkamshár og annað hinsvegar, er eitthvað sem mjög margir, t.d. þeir sem hampa Gillz og hans viðhorfum hvað mest, annaðhvort gleyma eða samþykkja ekki.
Það er nefnilega eins og það sé einhver rosaleg hræðsla við það að hafa ekki eitthvert óverðskuldað vald yfir kvenlíkamanum. Eitt af því sem femínismi boðar er þetta afar einfalda og sjálfsagða en jafnframt gleymda atriði: Ég ræð yfir mínum líkama, kærastan mín yfir sínum. Og við öll yfir okkar eigin líkama. Það er nefnilega mjög skrítið þegar maður hugsar út í það, að margir samþykki það ekki að fólk ráði yfir eigin líkama. Þegar stelpur voga sér að raka sig ekki undir höndunum eða að vera með “drengjakoll” vakna upp alls konar draugar og forynjur sem segja viðkomandi stelpum að þær séu ógeðslegar, ókvenlegar, þurfi að láta ríða sér og svo framvegis. Og það er nú eitt í umræðunni sem maður verður alveg gáttaður á, hvað fólk er tilbúið að spúa út úr sér ógeði, sem það virðist ekki átta sig á hvað er mannskemmandi.
Þetta er ein af ástæðunum fyrir því að ég er femínisti. Ég vil geta gert það við minn líkama sem ég vil og ég vil að allir hafi þann rétt. Ég vil t.d. að konur sleppi við að vera ausnar fyrirlitningum í hvert skipti sem þær fara ekki í einu og öllu eftir kynjanorminu. Sama með aðra auðvitað, en það er mikilvægt að gera sér grein fyrir því að allt sem karlmenn eru t.d. skammaðir fyrir, er eitthvað sem er of kvenlegt. Þess vegna mega konur alveg ganga í buxum en karlar mega aldrei, aldrei, aldrei ganga í kjólum. Það er stranglega bannað, því þá eru þeir bara klæðskiptingar, hommar, konur, stelpustrákar eða eitthvað annað sem samfélagið segir að sé óásættanlegt og óvirðulegt. Mörg viðtölin hefur maður séð í helgarblöðum eða lífsstílstímaritum þar sem konur segjast hafa verið strákastelpur í æsku en hversu oft koma karlar fram og segjast hafa verið stelpustrákar í æsku? Þetta sýnir hversu litla virðingu samfélagið ber í raun fyrir því sem er kvenlegt. Það er eitthvað sem er minnimáttar, óæskilegra og aukaatriði.
Hvers vegna hata svona margir femínista og femínisma? Femínismi er misskilinn á Íslandi sem og annars staðar. En hvers vegna? Hefur femínistum mistekist að koma málstað sínum almennilega á framfæri? Ég held að sökin liggi hjá þeim sem vilja ekki hlusta. Í hvert skipti sem femínisma ber á góma í umræðunni spretta forynjurnar fram úr öllum hugsanlegum skápum, skúmaskotum og kanínuholum til að lýsa því yfir hversu fáránleg þessi alræðisstefna sé og hversu mikið femínistar þurfi nú bara að fá að ríða og hversu mikið viðkomandi langi nú að nauðga henni Hildi Lilliendahl og/eða keyra yfir hana og bakka svo yfir hana aftur. Sem sé: Ef femínismi kemur upp í umræðunni verður einhver sprenging en það sem kemur er ekkert nema loft. Meirihlutinn af umræðunni verður innantómt þvaður þeirra sem hafa ekkert málefnalegt til málanna að leggja. Einhverjir inni á milli hafa eitthvað gáfulegra að segja, sem er virðingarvert en ef ég væri einn þeirra myndi ég aðeins staldra við og spá í hversu ógeðslega þeir tækju til orða, sem ég væri sammála. Segjum að X sé í röðum þeirra sem andmæla femínistunum, segi nú eitthvað aðeins gáfulegra, fari að tala um réttarríkið eða eitthvað álíka. Hvað hugsar X þegar hann sér það sem sagt er af þeim sem eiga að heita skoðanabræður hans? Finnst honum þá ekkert athugavert við þetta ógeðslega orðfæri sem veður uppi, og það sem verra er, finnst honum ekkert athugavert við ómálefnalegt og ógeðslegt innihaldið? Það sem mér finnst s.s. athyglisvert hérna er það hvernig hófsamara fólkið getur verið sammála þeim forneskjulegu kvenhöturum sem spúa út úr sér hverri nauðgunarfantasíunni á fætur annarri. Einhverra hluta vegna hefur femínismi ekki höfðað til þessa fólks en eins og kunningja mínum varð að orði: Miklu fleira fólk myndi aðhyllast femínisma ef það áttaði sig á því að femínismi boðar kynfrelsi.
Íslendingar eru mjög hrifnir af því að halda því fram að Ísland sé rosalega friðsælt og allir voða ánægðir hérna, sérstaklega ef lokka á túrista hingað. Það sýnir sig hinsvegar svart á hvítu að hérna eru margir óánægðir, óhamingjusamir og þurfa að kenna einhverju um. Smám saman brotnar glansmyndin sem samfélagið hafði sagt manni að það væri og maður sér innihaldið betur. Hatrið drýpur út um sprungurnar á múrnum sem er búið að reisa utan um glansmyndina. Maður áttar sig smám saman á því að við búum í rauninni í frekar ógeðslegu samfélagi þar sem fyrirlitningin er stæk. Ekki bara á konum heldur öllu sem er öðruvísi en maður sjálfur.
